Het is weer zo ver, nog een paar weken ploeteren en het is weer vakantie. Op het tandvlees slepen we ons in het onderwijs door de laatste weken heen, reikhalzend kijkend naar de vrije tijd die er straks aankomt. Want dan kunnen we écht uitrusten! We leggen er nog even een schepje bovenop, want het moet allemaal wel af. En dan is het eindelijk zover…de stoelen omgekeerd op de tafels….en dan is het echt vakantie!

Maar dan begint de ellende….ziek!

Dit effect overkomt velen van ons en vooral in de beroepen waar je grote verantwoordelijkheid draagt. In het onderwijs dus en ook in de zorg. Er is zelfs een leuke naam voor, het ‘omgekeerde kortjakje effect’.

Maar wat gebeurt er dan eigenlijk?

Veel mensen in het onderwijs ervaren continu enige werkdruk en stress. Dat betekent dat het lichaam in een constante staat van spanning is. Deze spanning voeren we nog even extra op tegen de vakantie, om de laatste zaken af te ronden en met extra activiteiten op school. Het stresssysteem is eigenlijk constant aan het werk en pompt adrenaline en cortisol in het lichaam.

Immuunsysteem en stresssysteem
Ons stresssysteem kent eigenlijk een prachtig mechanisme. Ons stresssysteem beschermt ons tegen ziekte op het moment dat we in een stressvolle situatie zitten. Enige spanning gaat al gepaard met een hogere activiteit van ons immuunsysteem! Dus als we al iets onder de leden hebben, dan krijgt dat weinig kans door de verhoogde afweer. De adrenaline zorgt er bovendien voor dat we vermoeidheid en pijntjes minder voelen. Dit systeem in ons lichaam stamt eigenlijk nog uit de tijd dat we vooral te maken hadden met fysieke bedreigingen, zoals sabeltandtijgers en beren. Die komen we niet vaak meer tegen, maar het stresssysteem werkt nog hetzelfde.

De vakantie
En dan is het vakantie!
Zolang je stresssysteem niet helemaal van slag is (bij overspannenheid en  burn-out) vermindert je spanning flink op het moment dat je lekker thuis aan het genieten bent van het begin van je vakantie; lekker vrij en twee hele weken liggen nog voor je!
Het gehele stresssysteem normaliseert zich, ook het immuunsysteem……..
Voor je het weet grijpen de latente ziektekiemen hun kans en slaan toe. Het adrenaline-pijl daalt ook en we merken ineens dat we toch wel erg pijn in de rug hebben. Of hoofdpijn. Of we zijn wel heel erg moe.

Zorg nú voor jezelf
De afwisseling van lange periodes met drukke volle weken en daarna relatief lange vakanties in het onderwijs, werkt het omgekeerde kortjakje-effect in de hand. Het is logisch om te denken, “straks in de vakantie rust ik wel uit…. “

Maar het is wel een signaal. Een signaal dat je over je grenzen bent gegaan. Over de grenzen van wat gezond is voor je lichaam. Je loopt het risico dat je stresssysteem op den duur zich op je eerste vakantiedag niet normaliseert en je na de vakantie nog niet hersteld bent.

Wacht dus niet tot de vakantie, maar sport, rust, maak plezier, begrens en let op jezelf!

Zorg voor een goede afwisseling van inspanning en ontspanning en balans in werkdruk en werkplezier.
Dit is zeker in het onderwijs niet altijd makkelijk, maar wel noodzakelijk als je nog lang met plezier voor de klas wilt staan!

Fijne vakantie alvast!